Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012

Πρόσφυγες, Μετανάστες και Εκκλησία





Από την εκδήλωση με γενικό θέμα: Πρόσφυγες, Μετανάστες και Εκκλησία που διοργάνωσε η  Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ι. Μ. Δημητριάδος & Αλμυρού 
 
την Τρίτη 18 Μαΐου 2010, στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αλμυρού, το κείμενο της εισήγησης μου. 
 
 

Σεβασμιώτατε, Σεβαστοί Πατέρες, κ. Δήμαρχε, κ. Αντιδήμαρχε, Κυρίες και Κύριοι

Βεβαίως η τελευταία εισήγηση  μιας ημερίδας είναι δύσκολη υπόθεση  που γίνεται ακόμα δυσκολότερη  από τα τόσο ενδιαφέροντα που  έχουν ήδη ακουστεί. Γίνεται ακόμα πιο δύσκολη καθώς  όλοι μας εστιάζουμε σε ένα μέρος της αλήθειας.
Πρόσφυγας, μετανάστης, η οικονομικός μετανάστης  ή όπως αλλιώς το πει κάποιος  είναι terminus tecnicus που έρχονται να προσιδιάσει  την έννοια του «ξένου», ο οποίος αντιμετωπίζεται από τις σημερινές κοινωνίες ως πρόβλημα. Ο «ξένος» είναι το πρόβλημα. Και «ξένος»  είναι αυτός που δεν είναι δικός μας, που δεν έχει τις ίδιες συνήθειες με μας. Ο «ξένος» είναι αυτός που δεν έχει ενσωματωθεί. Με αυτή την έννοια περιλαμβάνει τον πρόσφυγα, τον μετανάστη, τον παλιννοστούντα όχι όμως τον οποιονδήποτε αλλά τον μη ενσωματωμένο. Αυτό σημαίνει ότι ένας νιγηριανός με πιστωτική κάρτα και καταναλωτική έφεση είναι πολύ πιο κοντά μας από έναν ευρωπαίο παρία, μη καταναλωτή. Ο ξένος ορίζεται κυρίως από την ένταξή του στο καταναλωτικό πρότυπο των δυτικών κοινωνιών.
Έτσι,  λοιπόν, πριν φτάσουμε να δούμε τη σχέση της έκκλησίας με την προσφυγιά και την μετανάστευση  θα πρέπει να δούμε μερικά γεγονότα και αριθμούς.
Μια σοβαρή προσπάθεια καταγραφής σε ευρωπαϊκό επίπεδο επιτελείται από την  Caritas Migrantes στην Ιταλία. Πρόκειται για ένα επιστημονικό ινστιτούτο που καταγράφει, συζητά και επεξεργάζεται λύσεις για το μεταναστευτικό πρόβλημα όχι μόνο στην Ιταλία αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία (2009) το μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζει η Γερμανία με 7.282.000  μετανάστες, οι οποίοι αποτελούν το 8,8% του συνολικού πληθυσμού,  η  Ισπανία με 4.000.000 ή το 9,1% του πληθυσμού, η Γαλλία με λιγότερο από 4.000.000 ή το 5,6% του πληθυσμού με επιπλέον ένα μεγάλο πρόβλημα ότι έχει συγκεντρωμένο στο Παρίσι το 40% αυτών (θυμόμαστε την πρόσφατη εξέγερση) η Ιταλία μετά με 2.300.000  ή το 3,9 % του πληθυσμού, η Ελλάδα υπολογίζουν ότι έχει γύρω στο 1.000.000 σήμερα που σημαίνει ότι φτάνει γύρω στο 10% του πληθυσμού. Ανέφερα τους αριθμούς για να μην θεωρούμε ότι είμαστε η μόνη χώρα που αντιμετωπίζει πρόβλημα μετανάστευσης και ενσωμάτωσης.
Σήμερα όπως είπαμε το 10% των κατοίκων αυτής της χώρας αποτελείται από μετανάστες. Συγχρόνως το κράτος μας κατέχει μάλλον αρνητικό ρεκόρ στην Ευρώπη,  όσον αφορά στην παροχή ασύλου και κοσμείται δυστυχώς από βαρύτατες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.  Έχουμε  «βαρύ χέρι»   για τους μετανάστες  πολλά «δυστυχήματα» στην θάλασσα δεν είναι και τόσο δυστυχήματα αλλά σχεδιασμένες δολοφονίες. Στην στεριά, ας θυμηθούμε την επίθεση στην παραγκούπολη στην Πάτρα πέρυσι(2008). . Οι καταγγελίες στην ευρωπαϊκή ένωση είναι πολλές και οι καταδικαστικές αποφάσεις είναι επίσης αρκετές αλλά βεβαίως αυτά δεν θίγονται στην καθωσπρέπει εικόνα που έχουμε δημιουργήσει για τον εαυτό μας.
Το πρόβλημα του ξένου είναι ένα σχετικά νέο πρόβλημα για την ελληνική κοινωνία. Ήταν πάντοτε αμιγής; Ποτέ στην ιστορία της. Ενδεικτικά αναφέρω ότι στα 1827 στο σύνταγμα της Τροιζήνας επειδή οι ελληνόφωνοι  αποτελούσαν μόνο το 31% του πληθυσμού τα πρώτα συντάγματα από αυτό ακόμη της εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου έγραφαν ότι « Όσοι κάτοικοι της Ελλάδος πιστεύουσι εις Χριστόν είναι Ελληνες.» και αυτό όπως είπαμε γιατί υπήρχε αδυναμία προσδιορισμού δια του γλωσσικού τρόπου. Στα μετέπειτα χρόνια η Ελλάδα και μέχρι σχεδόν την μεταπολίτευση εξάγει μετανάστες δεν εισάγει. Και μάλιστα είναι τόσο έντονο το φαινόμενο της εξαγωγής μεταναστών που ο αριθμός αυτών που παραμένουν έξω είναι ίσος με αυτόν που διαμένουν στο εσωτερικό της χώρας.
Και ξαφνικά γύρω στα 1990  ένα κύμα μεταναστών κυρίως από την γείτονα Αλβανία κατακλύζει την χώρα. Μια χώρα που θυμίζουμε μόλις έβγαινε μια κατάσταση εμφυλίου για να εισέλθει δυναμικά σε μια εικονική πραγματικότητα του «υπαρκτού καπιταλισμού». Σε αυτή την εικονική πραγματικότητα ο «ξένος» όμως, αποτελούσε πρόβλημα. Όπως γράφει ο Μπάουμαν « Η άφιξη του Ξένου έχει αντίκτυπο ισοδύναμο με εκείνο του σεισμού. Ο Ξένος κομματιάζει το στέρεο έδαφος που πάνω του βασίζεται η ασφάλεια της καθημερινής ζωής. Εκείνος έρχεται από μακριά και δεν συμμερίζεται τα ντόπια πιστεύω – κι έτσι γίνεται ουσιαστικά ο άνθρωπος που θέτει υπό αμφισβήτηση σχεδόν όλα όσα φαίνονται αναμφισβήτητα στα μέλη της ομάδας που προσεγγίζει’
Ακριβώς αυτή η κατάσταση του σεισμού επικράτησε στην χώρα. Οι αγρότες βρήκαν φτηνό εργατικό δυναμικό για να καλλιεργήσουν τα χωράφια τους. Οι εργολάβοι έμπειρους τεχνίτες για να φτιάξουν τα δικά μας σπίτια. Οι ηλικιωμένοι βρήκαν εικοσιτετράωρο σύντροφο ώστε τα παιδιά να μπορούν να ασχολούνται απρόσκοπτα με το χρηματιστήριο. Ο Ξένος έχει εγκαθιδρυθεί πλέον στο δικό μας όνειρο, είχε γίνει μέλος του και αναπόσπαστο στοιχείο του.   Το όνειρο όμως, που δεν αντικρίζει την πραγματικότητα βρίσκεται αντιμέτωπο με την τραγωδία του.  Και εμείς ήμασταν αποσπασμένοι στο δικό μας όνειρο, είχαμε εισέλθει πλέον στον «παράδεισο» τον καταναλωτικό παράδεισο – το εσχατολογικό όραμα του καπιταλισμού-  αλλά αυτός είναι ίσως ο Παράδεισος, που μπορούμε να κατανοήσουμε.   Και όσο εγκαθιδρυόμασταν στο όνειρο και το προβάλαμε μέσα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τόσο μεγάλωνε ο αριθμός αυτών,  που ήθελαν να περάσουν από την Ελλάδα όχι για να μείνουν αλλά για να κατευθυνθούν στο δικό τους εικονικό παράδεισο της καταναλωτικής Ευρώπης.

Το οικονομικό μας σύστημα στηρίζεται κυρίως στην έννοια του εκμεταλλεύσιμου.      Αν κάτι δεν έχει σημασία οικονομικής εκμετάλλευσης είναι περιττό. Το φαινόμενο της μετανάστευσης δεν μπορούσε να μείνει ανεκμετάλλευτο . Ο παγκόσμιος καπιταλισμός πρέπει να βρίσκει μεθόδους δημιουργίας κέρδους από κάθε έκφανση της ανθρώπινης ζωής. Το  2009 η οικονομολόγος και από τους μεγαλύτερους επιστήμονες σε θέματα τρομοκρατίας Λορέττα Ναπολεόνι μίλησε στο Ευρωκοινοβούλιο ως ειδική καλεσμένη. Σε αυτή την εισήγηση η κ. Ναπολεόνι αρχίζει με την διαπίστωση ότι οι οικονομικοί συσχετισμοί αλλάζουν με την εφαρμογή του Patrion Act στην Αμερική μετά τον Σεπτέμβρη του 2001. Το Patrion Act  ήταν μια συλλογή νόμων και ενεργειών που θα ήλεγχαν την πηγή των χρημάτων στις τράπεζες και θα ερευνούσαν την σχέση τους με την τρομοκρατία.  Με αυτόν τον τρόπο σταματούν οι Ηνωμένες Πολιτείες να γίνονται του πλυντήριο του μαύρου χρήματος και το σχήμα μετατίθεται στην Ευρώπη. Οι πηγές του μαύρου χρήματος είναι πολλές η κυριότερη είναι η πώληση ναρκωτικών, που ο τζίρος τους είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από αυτόν του πετρελαίου.  Για να καταλάβουμε σε τι ποσά ανέρχεται σύμφωνα με υπολογισμούς  τότε στην Ευρώπη μεταφέρθηκαν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο πάνω από 1500 δισεκατομμύρια δολάρια δηλαδή το 5% του συνολικού πλούτου του πλανήτη για να ξεπλυθούν στο μεγάλο πλυντήριο της Ευρώπης. Βεβαίως οι έμποροι των ναρκωτικών διασυνδέονται πλέον με την περίφημη Ν’drangeta της Καλάμπρια της Ιταλίας και από κει με όλη την Ευρώπη καθώς η Ν’drangeta είχε δίκτυο σε όλη την ήπειρο. Συνδέεται άμεσα το γεγονός αυτό με την αύξηση της λαθρομετανάστευσης στην Ευρώπη.  Αυτά βεβαίως αφορούν την Ευρώπη. Θα ήθελα να δούμε λίγο πως συσχετίζεται αυτό το φαινόμενο με την χώρα μας.
Θα σας διαβάσω αποσπάσματα από ένα άρθρο του κ. Όμηρου Φωτιάδη. Ο Ομηρος Φωτιάδης . Είναι πολιτικός επιστήμων, και είναι διευθυντής για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη του ιδρύματος "International Strategic Studies Association" και του "Global Information System" με έδρα την Ουάσινγκτον των ΗΠΑ. Επίσης συνεργάζεται με διάφορα ιδρύματα ανά τον κόσμο για διεθνή θέματα και θέματα άμυνας. Είναι συντάκτης στο περιοδικό των ΗΠΑ "Defense & Foreign Affairs", Υπηρέτησε επί μια δεκαετία στο Υπουργείο Εξωτερικών και διετέλεσε Ειδικός Σύμβουλος σε παραμεθόρια νομαρχία της χώρας, για θέματα Ασφάλειας και Πολιτικής Προστασίας. Γράφει ο κ. Φωτιάδης
«Το εμπόριο ναρκωτικών είναι απόλυτα συνδεδεμένο με την λαθρομετανάστευση. Το Αφγανιστάν και το Πακιστάν σύμφωνα με τις διεθνείς εκθέσεις παράγουν το 90% του οπίου παγκοσμίως.
Τα ναρκωτικά αυτά διακινούνται μέσω των εκατοντάδων χιλιάδων λαθρομεταναστών οι οποίοι προέρχονται από τις χώρες αυτές.
Αφγανοί και Πακιστανοί προωθούνται κυρίως στο Ιράν και την Συρία φορτωμένοι με ικανές ποσότητες ναρκωτικών προς την Νοτιοανατολική Τουρκία όπου λειτουργούν «συνεργεία υποδοχής». Τα «συνεργεία υποδοχής» παραλαμβάνουν τα ναρκωτικά και τα προωθούν στους Τούρκους μεγαλέμπορους ναρκωτικών. Ο κάθε λαθρομετανάστης λαμβάνει ως αμοιβή ένα μεγάλο ποσό που συνήθως ανταποκρίνεται στα έξοδα μεταφοράς του στις ακτές του Αιγαίου και στη «διαπεραίωσή απέναντι», δηλ. στην Ελλάδα.
Οι μεγαλέμποροι ναρκωτικών σε συνεργασία με το τουρκικό κράτος είναι συνδεδεμένοι με τα δίκτυα διακίνησης των λαθρομεταναστών (ουσιαστικά είναι οι ίδιοι).
Ο υποψήφιος Αφγανός, Πακιστανός κ.λπ. λαθρομετανάστης έρχεται σε επαφή με τα δεκάδες και εμφανώς εγκατεστημένα «κέντρα διακίνησης» που υπάρχουν στις χώρες αυτές. Του γνωστοποιείται το κόστος μεταφοράς του μέχρι τις ακτές του Αιγαίου και της μεταφοράς του στην Ελλάδα. Τα ποσά αυτά είναι παντελώς απαγορευτικά για τους πάμφτωχους υποψηφίους που λιμοκτονούν στις χώρες αυτές. Τα 2-3 χιλιάδες δολάρια που συνήθως απαιτούνται είναι ποσό ασύλληπτο σε μέγεθος για τους ανθρώπους αυτούς. Την απογοήτευσή τους ακολουθεί η πρόταση των «κέντρων διακίνησης» για μεταφορά ναρκωτικών και την αντίστοιχη αμοιβή τους. Συνήθως όλοι δέχονται την πρόταση. Κατόπιν ξεκινούν τα καραβάνια των λαθρομεταναστών προς τις ακτές του Αιγαίου φορτωμένα με ναρκωτικά..
Κατόπιν τα ναρκωτικά επεξεργάζονται στα εκατοντάδες εργαστήρια της Τουρκίας και λαμβάνουν «μορφή κατανάλωσης». Μέσω της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Ουκρανίας διακινούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Εκατοντάδες μεγάλα και μικρά εμπορικά πλοία που διακινούν το εμπόριο μεταξύ των χωρών της Μαύρης Θάλασσας μεταφέρουν τόνους ναρκωτικών στην Οδησσό, στην Κωνστάντζα, στο Μπουργκάς, στη Βάρνα και σε άλλα λιμάνια..
Ανατριχιαστικά στοιχεία φέρνει στη δημοσιότητα έρευνα του Συμβουλίου της Ευρώπης: Περισσότερες από 5.000 εγκληματικές οργανώσεις με εκατομμύρια μέλη έχουν απλώσει τα πλοκάμια τους σε όλη την Ευρώπη και έχουν θέσει εαυτές στην υπηρεσία του εγκλήματος που σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες του Συμβουλίου της Ευρώπης αλλά και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποτελεί πλέον μία παγκόσμια… υπερδύναμη.
Εξειδικευμένοι νομικοί και εγκληματολόγοι που επιχείρησαν να συνθέσουν το «παζλ» της δράσης του οργανωμένου εγκλήματος στον κόσμο και ειδικότερα στην Ευρώπη εμφανίζονται ιδιαίτερα ανήσυχοι από δύο τουλάχιστον σοβαρές διαπιστώσεις.
Τα κεφάλαια και οι άνθρωποι του οργανωμένου εγκλήματος ανά τον κόσμο βρίσκονται παντού: από τα ανώτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μέχρι τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών από την εξάλειψη των αποβλήτων μέχρι τον κλάδο των οικοδομών και βεβαίως εκεί όπου υπάρχουν δυνατότητες είσπραξης μεγάλων δημόσιων κονδυλίων.
Η δράση τους που πολλές φορές συνδέεται και με τη δράση τρομοκρατικών οργανώσεων έχει τραγικές συνέπειες σε ανθρώπινο και κοινωνικό επίπεδο (λαθρεμπόριο ναρκωτικών και όπλων, εμπορία ανθρώπων και οργάνων, βία, διαφθορά κ.ά.) και προκαλεί σοβαρές αναταράξεις όχι μόνον στην ελεύθερη αγορά και στον υγιή ανταγωνισμό αλλά και στους ίδιους τους κανόνες της πολιτικής. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την έκταση και τη δράση του οργανωμένου εγκλήματος στη Γηραιά Ήπειρο οι ευρωπαϊκές χώρες μπορούν να χωριστούν σε πέντε κατηγορίες ανάλογα με το πόσο «διαβρωμένες» είναι από τις εγκληματικές οργανώσεις.
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν η Γερμανία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Ρωσία και η Ουκρανία όπου σε κάθε μία από αυτές έχει υπολογιστεί ότι δραστηριοποιούνται 500 περίπου εγκληματικές οργανώσεις.
Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν το Βέλγιο, η Γαλλία και η Αγγλία όπου σε κάθε μία απ’ αυτές διαπιστώθηκε ότι αλωνίζουν από 200 μέχρι και 500 οργανώσεις.
Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, η Μολδαβία, η Ολλανδία, η Ισπανία και η πΓΔΜ όπου στην κάθε μία δραστηριοποιούνται από 100 έως 200 οργανώσεις.
Στην τέταρτη κατηγορία ανήκουν η Δανία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Σλοβακία, η Σλοβενία, η Σουηδία και η Τουρκία και στην κάθε μία από αυτές εντοπίζεται οργανωμένη δράση από 25 μέχρι και 100 εγκληματικών οργανώσεων.
Στην πέμπτη κατηγορία τέλος, στην οποία συμπεριλαμβάνονται η Ελλάδα και η Κύπρος μαζί με την Ανδόρα, την Αυστρία, την Κροατία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, τη Μάλτα, τη Νορβηγία και το Λουξεμβούργο, εντοπίζεται οργανωμένη δράση 25 τουλάχιστον εγκληματικών οργανώσεων.
Όπως προκύπτει από τη μελέτη των στοιχείων της πολυσέλιδης έκθεσης του Συμβουλίου της Ευρώπης οι εγκληματικές αυτές οργανώσεις ξεπερνούν τις 5.000 στις 46 χώρες της Γηραιάς Ηπείρου, έχουν στις τάξεις τους στρατολογημένους εκατομμύρια ανθρώπους και βέβαια η δράση τους δεν είναι κατά ανάγκην ανταγωνιστική μεταξύ τους: δείχνουν να έχουν μοιράσει τόσο την επικράτεια των χωρών όπου δραστηριοποιούνται εγκληματικά ανά τον κόσμο όσον και το αντικείμενο της δραστηριότητάς τους. Μέσα σε αυτήν συμπεριλαμβάνονται:
α. Εισαγωγές ηρωίνης από το Αφγανιστάν, κοκαΐνης από την Κολομβία και εξαγωγές «έκσταση» από την Ευρώπη.
β. Λαθρεμπόριο προϊόντων απομίμησης που παράγονται φθηνά και είναι χαμηλής ποιότητας όπως cd, dvd, απομιμήσεις τζιν και αρωμάτων, πλαστά προφυλακτικά, ανταλλακτικά αεροσκαφών, φρένα αυτοκινήτων, φάρμακα, παιδικές τροφές και πολλά άλλα.
γ. Κλοπές ταυτοτήτων μέσω του Διαδικτύου όπου πείθουν αφελείς Ευρωπαίους να αποκαλύψουν οικειοθελώς τα τραπεζικά τους στοιχεία ή τον αριθμό της κοινωνικής τους ασφάλισης για να μπορέσουν να πάρουν τα χρήματά τους.
δ. Παράνομο εμπόριο γυναικών για πορνεία παιδιών, για παιδεραστία και εκμετάλλευση της παράνομης μετανάστευσης.
ε. Παραχαράξεις νομισμάτων λαθρεμπόριο τσιγάρων και οινοπνεύματος και ένοπλες ληστείες πολυτελών οχημάτων τα οποία πουλάνε στη συνέχεια στην Ανατολική Ευρώπη.
στ. Ξέπλυμα βρώμικου χρήματος για τη συγκάλυψη της εγκληματικής του προέλευσης όπως η περίπτωση της μαφίας που εξαγόρασε τράπεζες στη Λετονία..»
Με συγχωρείται αν σας κούρασα. Και διάβασα μόνο αποσπάσματα  Αναφέρθηκα σε αυτά τα γεγονότα πρώτον γιατί δεν είναι γνωστά, δεύτερον για να κατανοήσουμε ότι ο κόσμος είναι πολύπλοκος πλέον και δεν μπορούμε να βγάζουμε εύκολα συμπεράσματα και τρίτον για να καταδείξω ότι πηγαίνουμε με το βήμα του κάβουρα όπως έγραψε στο ομώνυμο βιβλίο του ο Ουμπέρτο Εκο , ο ιταλός διανοητής. Ξαναήρθαμε στα χρόνια του Μεσαίωνα, όπου ο άνθρωπος όχι μόνο χάνει την ιερότητά του αλλά μειώνεται σε πράγμα- res.  Αυτή η οπισθοδρόμηση που σιωπηρά έγινε ανεκτή σχεδόν από όλους μας πιστεύω ότι θα μας κάνει να γευτούμε πικρούς καρπούς που έχουν να κάνουν με την σημερινή κρίση.
Ο άνθρωπος που πλάσθηκε κατ’ εικόνα και ομοίωση του Δημιουργού του είναι στις μέρες μας ένα εμπόρευμα για κατανάλωση. Χρησιμοποιείται από την διαφήμιση, από τις πολυεθνικές των φαρμάκων, που πειραματίζονται διαλύοντας το μυαλό του με φάρμακα, ναρκωτικά και ειδήσεις, κόβεται κομμάτια και πουλιέται σαν ανταλλακτικό (θυμίζω ότι στην Αιτή μετά το μεγάλο σεισμό «εξαφανίσθηκαν» 15.000 παιδάκια που υπολογίζουν ότι έγιναν κομμάτια στα χέρια των εμπόρων οργάνων).
Ο Giorgio Agaben στο βιβλίο του Homo sacer υποθέτει ότι η κοινωνία σήμερα συγκροτείται με την λογική των στρατοπέδων συγκέντρωσης όπου όλοι οι άνθρωποι είναι διαθέσιμοι προς θυσία χωρίς καμία ποινή.  Όπως γράφει « Με άλλα λόγια, καταδικασμένοι σε θάνατο οι κάτοικοι των στρατοπέδων εξομοιώνονται ασυνείδητα με τους homines sacri, με μια ζωή η οποία μπορεί να αφαιρεθεί δίχως να διαπραχθεί ανθρωποκτονία.» «έτσι ολόκληρη η ύπαρξή του καταντά μια γυμνή ζωή, μα ζωή απογυμνωμένη από κάθε δικαίωμα, την οποία ο ίδιος μπορεί να διασώσει μόνο με τη διαρκή φυγή ή καταφεύγοντας σε μια ξένη χώρα» Βέβαια ο Agaben δεν κάνει λόγο για μία συγκεκριμένη κοινωνία ή συγκεκριμένο κράτος περιγράφει τη δομή ενός συστήματος εξουσίας.  

Ο Χριστός που βρίσκεται σε αυτό το σχήμα; Γιατί και αυτός βρέθηκε σε παρόμοιες καταστάσεις, παρόμοιες όχι ίδιες. Ένας στρατός κατοχής, έλεγχος κατά ένα τρόπο της ζωής, εξεγέρσεις. Που τοποθετήθηκε; Η ερώτηση ρητορική γιατί την απάντηση την δίνει ο ίδιος  «επείνασα γαρ, και εδώκατε μοι φαγείν, εδίψησα, και εποτίσατε με, ξένος ημήν, και συνηγάγετέ με, γυμνός και περιεβάλετέ με, ησθένησα και επεσκέψασθέ με, εν φυλακή ήμην, και ήλθετε προς με. Τότε αποκριθήσονται αυτώ οι δίκαιοι λέγοντες, κύριε, πότε σε είδομεν πεινώντα και εθρέψαμεν, ή διψόντα και εποτίσαμεν; πότε σε είδομεν ξένον και συνηγάγομεν, ή γυμνόν και περιεβάλομεν; πότε δε σε είδομεν ασθενή ή εν φυλακή και ήλθομεν προς σε; και αποκριθείς ο βασιλεύς ερεί αυτοίς αμήν λέγω υμίν, εφ’ οσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων εμοί εποιήσατε.»  (Ματ,25,35,1)


Η απάντηση είναι ξεκάθαρη όποιος δεν κάνει κάτι για αυτούς τους άλλους και όταν λέει  «κάτι» δεν  εννοεί γενικώς μια «φιλανθρωπική πράξη»  αλλά να δώσει αυτό που ο άλλος έχει ανάγκη. Στον διψασμένο νερό, στον πεινασμένο φαγητό στο γυμνό ρούχα. Και βέβαια η φράση αυτή υπονοεί και το γεγονός ότι εγώ πρέπει να καταλάβω τι στην πραγματικότητα έχει ανάγκη ο άλλος.

Το πρόβλημα όμως που αντιμετώπισε όλος Χριστιανικός κόσμος και όλες οι ομολογίες όπως και η δική μας στην Ευρώπη είναι ένα. Μέχρι να έρθουν οι ξένοι είχαμε συνηθίσει να μιλάμε στους «δικούς μας» είχαμε βρει τις ισορροπίες και ίσως και τις δικαιολογίες και πορευόμασταν ανάλογα.  Όταν ήρθαν οι ξένοι  αυτοί δεν ήξεραν ούτε τα προσχήματα, ούτε τις συμβάσεις και το κυριότερο δεν είχαν την γλώσσα ώστε να καταλαβαίνουν. Έτσι λοιπόν βρέθηκαν στη θέση του μικρού παιδιού που αντιλαμβάνεται από τις πράξεις των γονιών του και όχι από τα λόγια τους, το τι θέλουν πράγματι να του πούνε.

Ήρθαν λοιπόν, σε χριστιανικά κράτη. Τα κράτη αυτά ήταν πλούσια. Είδαν την σπατάλη, είδαν ότι οι χριστιανοί μολύνουν τον αέρα, σκοτώνουν τα παιδιά τους είναι αυτοί πίσω από το εμπόριο των ναρκωτικών που τους έφερε σε αυτή την κατάσταση.  Αν ήταν μουσουλμάνοι τότε βεβαίως βρέθηκαν σε αντίθεση με αυτή  την πίστη καθώς ποτέ ο εξουσιαζόμενος και ο εξουσιάζων δεν μπορεί να έχουν την ίδια πίστη. Αν ήταν άθεοι κατάλαβαν ότι αυτοί είναι φορείς εξουσίας και θα πρέπει να τους προσεταιρισθούν έτσι ώστε να ενσωματωθούν πιο γρήγορα γιατί μην το ξεχνάμε ο μετανάστης  όπως  ο κάθε άνθρωπος επιδιώκει την ενσωμάτωση αν δεν του δοθεί  η ευκαιρία να ενσωματωθεί με τους γηγενείς τότε θα φτιάξει αν μπορεί γκέτο με τους ομοίους του. Σε οποίες κοινότητες, ενορίες όπως θέλετε του δόθηκε αυτό που κυρίως έχει ανάγκη την αξιοπρέπεια, αυτός ο άνθρωπος μεταμορφώθηκε. Στις περισσότερες όμως των περιπτώσεων είδε την ένταξη του στην εκκλησία έναν εύκολο τρόπο πολιτογράφησης σε μια καινούργια χώρα καθώς η ίδια η χώρα του το στερούσε. Ίσως να άκουσε κάποια πράγματα για τον Χριστό, λέω  ίσως, δεν είδε τίποτα από όλα αυτά και ξαναγύρισε στην μοναξιά του προσπαθώντας να οικοδομήσει την ύπαρξή του όπως όλοι οι χριστιανοί, με έναν καλό λογαριασμό στην τράπεζα και μια επίδειξη στην κατανάλωση, στη νέα μορφή αυτή ειδωλολατρίας,  όπου το αντικείμενο έχει πρωτεύοντα ρόλο στη ζωή και όχι ο ίδιος ο άνθρωπος.
          Οι ίδιες και ίσως χειρότερες διαπιστώσεις θα μπορούσαμε να κάνουμε για τη χώρα μας.  Τι κάνει η εκκλησίας είναι το θέμα μας ; Ας διακρίνουμε  από την μια μεριά την  Εκκλησία του Λαού του Θεού δηλαδή το σύνολο των βαπτισμένων χριστιανών και από την άλλη την ποιμένουσα εκκλησία τα δύο αυτά μέρη,  που ουσιαστικά είναι ένα με διαφορετικές λειτουργίες. Οι λαϊκοί πολύ φοβάμαι, ότι στην ζωή της Εκκλησίας είναι προσκεκλημένοι απαραίτητοι, βεβαίως,  αλλά χωρίς κανένα ουσιαστικό ρόλο. Βεβαίως δεν μπορεί να γίνει λειτουργία χωρίς αυτούς αλλά όλα τα άλλα μπορούν να γίνουν και χωρίς αυτούς. Στις περισσότερες ενορίες ειδικά των αστικών περιοχών είναι και αυτοί ξένοι με αποτέλεσμα η Ευχαριστιακή Σύναξη να μένει ανολοκλήρωτη καθώς Ευχαριστία είναι μια λειτουργία που αρχίζει στο Ναό αλλά τελειώνει στην καθημερινή ζωή. Οι άνθρωποι στο κορυφαίο αυτό γεγονός της πρόγευσης των εσχάτων παραμένουν ακριβώς οι ίδιοι ακοινώνητοι χωρίς «κοινωνία», ξένοι.
Πάντοτε προσπαθούσα να απαντήσω στο ερώτημα αν οι πιστοί -χωρίς να εξαιρώ- τον εαυτό μου βίωναν τα τεκταινόμενα στη Θεία Λειτουργία θα μπορούσε η καθημερινότητά  να είναι αυτή που είναι; Μου είπαν ότι ο Λαός είναι έτσι όπως είναι  θα μπορούσε να είναι και χειρότερα αν δεν υπήρχε η Εκκλησία. Αυτό το χειρότερα δυσκολεύομαι να το αντιληφθώ καθώς είμαστε από τις πρώτες στην κατάταξη χώρες στην διαφθορά, απόλυτα πρώτη στις εκτρώσεις, πρώτη στα τροχαία δυστυχήματα, χωρίς καμία πρόνοια για τους ανάπηρους.  Στην πατρίδα μας είμαστε δέκα εκατομμύρια ξένοι που κοιτούν με καχυποψία τον απέναντί τους, που προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν   συνεχώς τις προθέσεις του και τους σκοπούς του. Όπως γράφει ο καθηγητής Βασίλης Καραποστολής- «Συμβίωση και Επικοινωνία στην Ελλάδα» - η κύρια αιτία των επικοινωνιακών συγκρούσεων στη χώρα είναι η αμφισβήτηση των ρόλων. Που είναι η λειτουργική ενότητα της Θεάς Ευχαριστίας; Που συντελείται η ενότητα των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος; Που συνταιριάζονται  αυτά τα χαρίσματα προς οικοδομή και ευαγγελισμό; Είμαστε ορθόδοξοι γιατί πιστεύουμε ή λόγω κληρονομικών καταβολών; Η συμμετοχή μας στην Εκκλησία γίνεται για να παραθέσουμε τη ζωή μας στον Χριστό, να προσφέρουμε τα «σα εκ των σων» ή απλώς είναι μια κοινωνική σύμβαση; Δεν μπορώ να απαντήσω στα ερωτήματα αυτά. Είμαι αντιμέτωπος και γω μαζί τους.

Αισθάνομαι  ότι κάπου σφάλω και κάπου σφάλλουμε όλοι μαζί. Στην ιδιαίτερη πατρίδα μας κάθε λίγο φτάνουν άνθρωποι πεταμένοι στη θάλασσα που ίσως κάποιοι θα ήθελαν πολύ  να πνιγούν. Τους προσφέρουμε ρούχα, ίσως φαγητό, έχουμε ένα άθλιο πράγμα που το ονομάζουμε Κέντρο Υποδοχής Μεταναστών, εδώ στο  Βόλο, όπου εκεί σωρεύονται οι ανθρώπινες ψυχές ταϊσμένες και με ρούχα αλλά απελπιστικά μόνες  χωρίς την παρουσία Θεού και ανθρώπων κοντά τους. Κι αυτοί οι άνθρωποι φεύγουν. Που πηγαίνουν; Ποιος είναι ο προορισμός τους κανείς δεν ξέρει; Ήρθαν ως πράγματα και φεύγουν πάλι πράγματα.   Βεβαίως υπάρχουν κάποιες κινήσεις κάποιων μελών της Εκκλησίας. Βεβαίως υπάρχει ο Εσταυρωμένος, βεβαίως υπάρχει η Ειδική Συνοδική Επιτροπή βεβαίως υπάρχει η Κιβωτός του πατρός Αντωνίου στην Αθήνα και άλλες κινήσεις που δεν ξέρουμε,  δεν είναι όλα σκοτεινά αλλά δεν είναι ο κανόνας, είναι η εξαίρεση του κανόνα. 
Φαίνεται ότι δεν έχουμε κατανοήσει  επαρκώς ότι στο πρόσωπο του άλλου συναντούμε τον Χριστό. Αλήθεια τι θα γινόταν αν μας έλεγαν ότι στο Κέντρο Υποδοχής Μεταναστών έχει έρθει ο Χριστός. Φαντάζομαι ότι θα πηγαίναμε έστω και από περιέργεια να τον συναντήσουμε. Αλλά ο Χριστός έρχεται και εμείς δεν πάμε. Φαίνεται ότι για μας ο Χριστός κατοικεί στους ναούς, μια άποψη που είχαν για τον Θεό οι αρχαίοι Ελληνες. Μόνο που ο Χριστός μας το έχει ξεκαθαρίσει είναι πάντα εκεί στο πρόσωπο του αδύναμου άλλου.

Ακούω για παράδειγμα από χριστιανούς «αμαν πια με τους μετανάστες κι αυτός ο Δεσπότης φταίει που έφτιαξε το «Δως ημιν σήμερον» και τους δίνει φαγητό και μένουν στην Ελλάδα» Το έχω ακούσει και έχει ακουστεί. Αλλά ξεχνάμε ότι αυτός είναι ο ρόλος της Εκκλησίας. Να τους διώξουμε «Κύριε είναι 35 000 δεν έχουμε να τους δώσουμε φαγητό ας πάνε να φάνε. Τι έχουμε ρώτησε ο Κύριος δυο ψάρια και πέντε  ψωμιά. Δώστε τα, είπε. Κι άρχισαν να τα δίνουν και όταν χόρτασαν όλοι περίσσεψαν δώδεκα κοφίνια»  γιατί πλούτος για την Εκκλησία είναι  η προσφορά.

Γιατί θα πρέπει να ξαναπιστέψουμε ότι ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος από χώμα και πνοή Θεού και ότι η ζωή συγκροτείται από την πορεία μας προς την ένωση μαζί του. Τίποτα άλλο δεν υπάρχει.  Ο άνθρωπος κάνει αυτό που κάνει ο Ουράνιος Πατέρας του δίνει καθημερινώς στην λειτουργία αυτά που πήρε και αφήνει τη ζωή του στα χέρια του Θεού. Η ποιμένουσα Εκκλησία διακονεί την απόφαση των πιστών για συνάντηση με τον Κύριο, αυτή είναι η διακονία της. Ήρθε η ώρα που θα πρέπει να σταματήσουν τα κηρύγματα. Δεν έχουν πια νόημα. Νόημα έχει η ίδια μας η ζωή. Οι ίδιες μας οι αποτυχίες, τα ίδια μας τα αμαρτήματα. Ο Θεός δεν μας αγαπάει γιατί είμαστε αναμάρτητοι αλλά εξ’ αιτίας των αμαρτημάτων μας και εξαιτίας της προσπάθειας να βρεθούμε μαζί του. Την προσπάθεια επαινεί, την προαίρεση. Οι καλύτεροι ιεροκήρυκες είναι τα λείψανα των αγίων μας που πάνω τους συντελείται  το συνεχές θαύμα της Ανάστασης του Κυρίου μας. Θα πρέπει να σταματήσουμε τα κηρύγματα και να ξαναγυρίσουμε να μιλήσουμε ανοικτά για αυτά που φοβόμαστε. Να καταλάβουμε ότι εδώ στην επίγεια ζωή μας ο μόνος στόχος που έχουμε είναι η συνάντηση με το Θεό, με το «γεννηθήτω το θέλημά σου» και ο Θεός ο ίδιος είναι στο πρόσωπο του άλλου. Του άλλου που δεν έχει προσδιορισμό γλώσσας, έθνους, παρελθόντος, οικονομικής κατάστασης. Θα πρέπει ίσως να αντιληφθούμε ότι η σωτηρία μας περνάει από τον Άλλον από τον Ξένο γιατί ο Χριστός ως ξένος ήρθε και ως ξένος έφυγε από έναν κόσμο που δεν τον κατανόησε και που πολύ φοβούμαι ότι 2000 χρόνια μετά και πάλι αδυνατεί να τον κατανοήσει.
Αν αυτό θα γίνει βίωμα θα ξαναχτίσουμε τις ενορίες μας. Τα πρόσωπα θα διακονούν πρόσωπα.  Ευτυχώς συνέπεσε αυτή η κρίση. Μέχρι τώρα διακονήσαμε το αυτοκίνητο, την πισίνα, το μεγάλο σπίτι τώρα δεν έχουν νόημα όλα αυτά. Ας αρχίσουμε να απλώνουμε το χέρι στον άλλον αρκετό καιρό αφήσαμε και στερηθήκαμε την παρουσία του άλλου, δηλαδή την παρουσία του Θεού από τη ζωή μας. Του Θεού που είναι χαρά και ειρήνη και αγάπη και ζωή. 

Έχουμε τις επιλογές μπροστά μας. Δημιουργήσαμε μια κόλαση. Διώξαμε τους ανθρώπους και γεμίσαμε τον κόσμο και τη ζωή μας με πράγματα και  υψώσαμε έναν μοναδικό Θεό, το κέρδος. Αν μας αρέσει αυτό μπορούμε να συνεχίσουμε. Αν όχι θα πρέπει να αρχίσουμε να κοιτάμε προς τα έσχατα εκεί που είναι η συνάντηση του Θεού με τον άνθρωπο στην πληρότητα της χαράς του και ο Θεός μας δίνει την δυνατότητα να εισέλθουμε από σήμερα μέσα στη Θεία Λειτουργία σ’ αυτή τη συνάντηση, μέσα στη καθημερινότητα με το πρόσωπο του άλλου. Γιατί δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι για τον Θεό δεν υπάρχουν ξένοι και μετανάστες και παλιννοστούντες και ότι άλλο θέλετε υπάρχουν μόνον άνθρωποι που για αυτούς έστειλε τον Μονογενή του Γιό για να μπορέσουν να τον συναντήσουν κατά χάρη. Απ’  ότι έχουμε αντιληφθεί η απόφαση είναι δική μας. Σας ευχαριστώ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: