Τετάρτη, 4 Μαΐου 2011

Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΙ ΕΜΕΙΣ



Όταν ένα αστέρι πεθαίνει κύματα σωματιδίων, φεύγουν από τον πυρήνα, μεταφέροντας τη βαρυτική ενέργεια του καταρρέοντος αστεριού. Η βαρυτική κατάρρευση όμως παράγει ένα πολύ παράξενο φαινόμενο με θεωρητικό όγκο μηδέν και άπειρη πυκνότητα, μια μαύρη τρύπα. Τίποτα δεν μπορεί να ξεφύγει από την μαύρη τρύπα ή το κοντινό της περιβάλλον εκτός κι αν ξεπερνά την ταχύτητα του φωτός, αλλά κανένα φώς δεν μπορεί να ξεφύγει την τεράστια βαρυτική έλξη για αυτό και το όνομα.
Όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει συμβαίνει κάτι πιο πολύπλοκο από την κατάρευση ενός άστρου θα μπορούσαμε να το παρομοιάσουμε με την κατάρρευση ενός σύμπαντος και όσο πιο μεγάλο τόσο μεγαλύτερη ανισορροπία θα υπάρξει. Με τον θάνατό ενός σύμπαντος τίποτα δεν είναι ίδια όπως πριν , ο κόσμος έχει αλλάξει.

Εμείς όμως δεν μπορούμε δεν το γνωρίζουμε. Ο θάνατος των άλλων μας αφορά όταν με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο σχετίζονται με τον κοινωνικό μας ορίζοντα και μας είναι ξένος όταν αυτό δεν συμβαίνει. Ο θάνατος του Θανάση Βέγγου μας ακουμπά όλους γιατί είναι κομμάτι του συλλογικού μας ασυνείδητου καθώς πλέον η φιγούρα του είναι για όλους εμάς αρχετυπική ακόμα κι αν πολλοί εκφράζονται με τα στερεότυπα «ο καλός μας άνθρωπος»

Ο Θανάσης Βέγγος κατοίκησε στα παιδικά μας όνειρα απέναντι απ’ τους σούπερ – ήρωες των κόμικς ή των σκληρών που θρέφουν τα αντρικά πρότυπα. Ήταν ο αντι-ήρωας που η αμηχανία μας κρύβονταν στην πλήρη αποδοχή του αλλά στην πολύ δύσκολη αποδοχή του πολιτιστικού του μοντέλου καθώς για να μην ξεχνιόμαστε είμαστε συνεχιστές ενός πολιτισμού που θέλει winner takes everything. Ο Θανάσης μας ξεβόλευε η μαθητεία του πολιτιστικού μοντέλου μας δίδασκε την «τέχνη του να χάνεις». Μας έκανε να βλέπουμε όλους τους ανθρώπους γύρω μας ως σημαντικούς ενώ μας έμαθε να θεωρούμε ως ασήμαντους όσοι οι άλλοι ήθελαν να είναι σημαντικοί.

Ο θάνατός του Θανάση ήταν για αυτόν το τέλος μιας ζωής που καθόλου δεν ήταν στρωμένη με ροδοπέταλα. Όπως είχε πει ο ίδιος «τράβηξε πολύ κουπί» Φαντάζομαι ότι είχε προετοιμαστεί για την «έξοδο» από πολύ μικρή ηλικία και αυτό το δείχνει η περιφρόνησή του σε κάθε τι που ο κόσμος μας θεωρεί πολύτιμο. Για όλους εμάς που δεν τον γνωρίσαμε προσωπικά τώρα μας δίνεται μια μεγάλη ευκαιρία : να ξαναδούμε τις 120 ταινίες του, όχι πλέον σαν κωμωδίες αλλά σαν τραγωδίες ενός λαού που από τα ψέματα που είπε τόσα χρόνια έχει ξεχάσει ποια είναι η αλήθεια, επομένως αντιμετωπίζει με εξαιρετική εχθρότητα τον καθρέφτη. Οι ταινίες του Θανάση είναι ο καθρέφτης και όπως οι αρχαιότεροι από μας στην προσπάθεια τους να εξευμενίσουν τον άγριο ωκεανό τον ονόμασαν Ειρηνικό, έτσι και την γυμνή αλήθεια των ταινιών του Θανάση την βαφτίσαμε κωμωδία καθώς δεν ταίριαζαν με το ιδιαίτερα λαμπερό life style το οποίο κωμικοτραγικά θυμίζει περισσότερο τον Θου Βου και λιγότερο την αμερικανική κοινωνία του θεάματος που προσπαθεί να αναπαραστήσει.

Με αυτή την έννοια η «αυλαία» για τον Θανάση δεν έπεσε, η αυλαία μόλις ανοίγει. Και ανοίγει κάθε φορά που ένας άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι σε αυτή τη χώρα συνυπάρχουν δύο παράλληλα σύμπαντα. Το ένα είναι αυτό του Θανάση , με αυτούς τους ανθρώπους που προσπαθούν να προασπίσουν αξίες και αρχές και υπάρχει και το άλλο είδος ανθρώπων που προσπαθούν να κερδίσουν χρήματα και δόξα από τις αξίες και τις αρχές, των πρώτων. Η Ελλάδα παραδόθηκε στα χέρια των δευτέρων και την διέλυσαν. Όμως η άλλη η Ελλάδα παραμένει να κρατά το χώμα και τον ουρανό στα χέρια της.

Κατοικούμε σε αυτή τη χώρα που γνωρίζει τον Θανάση Βέγγο, τον Μανώλη Ρασούλη, τον Νίκο Παπάζογλου, τον Χρήστο Σούτζιο γιό του παπά – Διονύση από την Δροσιά της Εύβοιας που αρνήθηκε και την παραμικρή δίωξη στον φονιά του γιού του, τον Αποστόλη Σάντα κι όλους αυτούς τους μικρούς και ανώνυμους ανθρώπους που κρατάν στα χέρια τους την ανάσα αυτού του κόσμου. Κι επειδή μάθαμε τόσα χρόνια να παίρνουμε δύναμη από αυτούς που έχουν φύγει δεν θα μας λείψει ο Θανάσης Βέγγος, θα είναι μαζί μας όταν θα προσπαθούμε να δούμε με καθαρή ματιά αυτόν τον κόσμο. Θα είναι μαζί μας όταν μπορέσουμε επιτέλους να κοιτάξουμε ένα παιδί κατάματα και να του ζητήσουμε συγνώμη ακόμα και για αυτούς που επιζητώντας δόξα και χρήματα ξεπούλησαν ακόμα και τη ζωή τους. Θα είναι μαζί μας όταν μάθουμε να σηκώνουμε το βάρος αυτού του κόσμου με την ευθύνη που επέδειξαν αυτοί. Αλλιώς τι νόημα έχει το πένθος;



Δεν υπάρχουν σχόλια: