Τρίτη, 18 Μαρτίου 2008

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ ΜΕΡΙΑ ΤΗΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ



Μια φορά κι έναν καιρό οι άνθρωποι ήταν άνθρωποι, ήταν δηλαδή ικανοί να πράξουν και να σκεφτούν κάθε μέρα διαφορετικά, ήταν ικανοί για το καλό και το κακό, ακαταπαύστως. Η ελευθερία τους δεν περιορίζονταν παρά μόνο από τα κοινωνικά δεδομένα, τα οποία ούτως ή άλλως πάντα στηρίζουν όλα αυτά που έχουν πλάσει ως ιδεολογήματα , καθώς είναι γνωστό ότι βλέπουμε όχι αυτό που είναι τριγύρω μας αλλά αυτό που έχουμε στο μυαλό μας.
Όταν ήρθε η τηλεόραση, λίγο μετά άρχισαν οι διαφημίσεις. Και σκεφθήκαν οι άνθρωποι της τηλεόρασης ότι δεν μπορούμε να μιλάμε κάθε μέρα σε ανθρώπους που βρίσκονται ανάμεσα στην σύγκρουση και που μπορεί να αλλάξουνε γνώμη. Οπότε έπρεπε να δημιουργηθεί ένας κόσμος που να μην έχει γωνίες, που το κακό και το καλό να είναι σχηματοποιημένο και που η ύπαρξη – το όν των φιλοσόφων – να μην προσδιορίζεται από τον καθορισμό της ουσίας αλλά από την αντανάκλαση της ουσίας. Γιατί αυτή η αντανάκλαση ουσιαστικά μπορεί να είναι διαχειρίσιμη. Έτσι πλάστηκε ένας virtual κόσμος από ένα Μέσο που διαχειρίζεται εικόνες ,24 ώρες το 24ωρο. Σε αυτόν τον κόσμο εντασσόμαστε όλοι. Στην αρχή τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και κυρίως η τηλεόραση είχαν προορισμό να καταδεικνύουν προβλήματα, που ήταν υπαρκτά. Λίγο αργότερα έγινε κατανοητό ότι δεν αναδείκνυαν πλέον προβλήματα ήταν τα ίδια το πρόβλημα. Σε αυτό το πρόβλημα εντάσσονται τόσο οι άνθρωποι που συμμετέχουν σε αυτά όσο το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας,, που είναι υπό την επήρεια του. Ο μέσος άνθρωπος δεν είναι πλέον ικανός να αποτιμήσει τον κόσμο που ζει αλλά περιμένει από την τηλεόραση να το κάνει. Με τον ίδιο τρόπο που δεν μπορεί να εκτιμήσει ούτε την ζωή που ζει αλλά περιμένει να βρει κάτι αντίστοιχο σε κάποιο reality, ώστε να συνεχίσει να του επιτρέπεται να ζει.
Οι άνθρωποι που ζουν μέσα κυρίως οι δημοσιογράφοι – αλλά και οι κομπάρσοι – συνομιλητές τους - είναι σε τραγική θέση. Γράφει ο Bourdieu “ οι δημοσιογράφοι, οι οποίοι διαθέτουν πολλές κοινές ιδιότητες, όσον αφορά την οικονομική τους κατάσταση αλλά και την προέλευση και την κατάρτισή τους, διαβάζονται μεταξύ τους, βλέπονται μεταξύ τους, συναντιώνται μονίμως μεταξύ τους σε τηλεοπτικές συζητήσεις όπου βλέπουμε και ξαναβλέπουμε πάντα τους ίδιους, έχει αποτελέσματα εγκλεισμού αλλά και, ας μην διστάζουμε να το πούμε, αποτελέσματα λογοκρισίας εξίσου δραστικά με τα αποτελέσματα που έχει μια κεντρική γραφειοκρατία, μια απροκάλυπτη πολιτική παρέμβαση» Και συνεχίζει λίγο πιο κάτω « Η τηλεόραση είναι ένα ελάχιστα αυτόνομο εργαλείο επικοινωνίας, στο οποίο ασκούν πίεση αλλεπάληλοι καταναγκασμοί, που απορρέουν από τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των δημοσιογράφων, σχέσεις ανταγωνισμού αχαλίνωτου, αμείλικτου, που αγγίζουν τα όρια του παραλόγου, που είναι επίσης σχέσεις συνεργείας, αντικειμενικής συνενοχής, θεμελιωμένες στα κοινά συμφέροντα που συνδέονται με την θέση των δημοσιογράφων στο πεδίο συμβολικής παραγωγής, καθώς και με το γεγονός ότι οι δημοσιογράφοι έχουν κοινές γνωστικές δομές, κατηγορίες αντίληψης και εκτίμησης που είναι άμεσα συναρτημένες με την κοινωνική τους προέλευση και με την κατάρτισή τους. …. Ο Πλάτων έλεγε ότι είμαστε ανδρείκελα της θεότητας. Έχουμε την αίσθηση ότι η τηλεόραση είναι μια σφαίρα όπου οι κοινωνικοί φορείς παρ’ όλο που που τηρούν τα προσχήματα της σπουδαιότητας, της ελευθερίας, της αυτονομίας και ακόμη χαίρουν μερικές φορές εξαιρετικής αίγλης (αρκεί να δει κανείς τις τηλεοπτικές ειδήσεις) είναι ανδρείκελα μιας αναγκαιότητας που πρέπει να περιγραφεί, μιας δομής που πρέπει να ανελκυστεί και να έρθει στην επιφάνεια»
Και η αναγκαιότητα αυτή προσδιορίζεται από τις αξίες, της οποίες υιοθετεί. Και η ελληνική αναγκαιότητα από τα αποτελέσματα, φαίνεται ότι οδηγείται από την αρχή της αντίθεσης. Πιο απλά, αδυνατώ να παραδεχτώ, οποιαδήποτε αξία αν αυτή δεν είναι προϊόν σύγκρουσης. Δηλαδή δεν αναγνωρίζω την αξία μου σε σχέση με τις αρχές που έχω υιοθετήσει αλλά αναγνωρίζω την αξία μου στην συγκρουσιακή σχέση με την αξία του άλλου. Αυτός ο τρόπος σκέψης και πράξης μας οδηγεί στο παράλογο ότι και ο «άλλος» το ίδιο σκέπτεται, ακριβώς, οπότε στην ουσία ακυρώνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό, ο οποίος για να πάρει και πάλι αξία θα πρέπει να αντιπαρατεθεί με τον άλλον. Γι’ αυτό το λόγο δεν λύνονται ποτέ τα προβλήματα π.χ. έχουν γίνει ουκ ολίγες αντιπαραθέσεις για την παιδεία αλλά η παραγωγή είναι: 45% λειτουργικός αναλφαβητισμός στις πόλεις, 75% στην επαρχία. Στο ίδιο ακριβώς μοτίβο έχουν γίνει αντιπαραθέσεις για τα τροχαία, τα οποία αυξάνονται συνεχώς. Έχουν γίνει αντιπαραθέσεις για τα ναρκωτικά και συνεχίζουμε να είμαστε πρώτοι στους θανάτους. Τι δείχνει αυτό; Ότι είμαστε μια κοινωνία πρόθυμη να αντιπαρατεθεί και εντελώς απρόθυμη να λύσει τα προβλήματα. Είμαστε πρόθυμοι να συζητήσουμε για τον αθλητισμό και για το πρωτάθλημα αλλά εντελώς απρόθυμοι να βάλουμε την φόρμα και να κατέβουμε στο γήπεδο. Πως τώρα, θέλουμε να «λύσουμε» ασφαλιστικό; Μα αυτό ακριβώς δείχνουν όλα στην τηλεόραση, ότι δεν θέλουμε. Θέλουμε να μιλήσουμε για κάποιους που θέλουν να λύσουν ένα πρόβλημα και που συζητούν για κάποιους που θέλουν να λύσουν το ίδιο πρόβλημα, συζητώντας για κάποιους που επιθυμούν να λύσουν αυτό το πρόβλημα. « Αυτή η πορεία δεν τελειώνει πουθενά και κανένας δεν θα μπορέσει να διαβάσει τι γράφουν οι έγκλειστοι», όπως λέει ο Μπόρχες.
Τι θα γίνει αύριο όμως όταν οι πραγματικοί άνθρωποι, τα παιδιά που ξεκληρίζουμε με τα αυτοκίνητα και με τα ναρκωτικά, η «πεταμένη» γενιά των 700 ευρώ πάρει μια πέτρα και σπάσει την οθόνη μας; Ποιος είναι ο κόσμος από την άλλη μεριά της τηλεόρασης;

Δεν υπάρχουν σχόλια: