Παρασκευή, 19 Οκτωβρίου 2007

ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΑΝΔΡΕΟΥ - ΣΟΦΙΑ ΦΟΥΤΖΟΠΟΥΛΟΥ - ΤΙΡΙΤΟΜΠΑ

Κ. ΧΑΤΖΗΑΝΔΡΕΟΥ, Σ. ΦΟΥΝΤΖΟΠΟΥΛΟΥ: ΔΥΟ ΛΑΡΙΣΑΙΟΙ …ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΕΣ
Φοβόμαστε ...τις κακές μάγισσες!
* Τιριτόμπα: Το «Θεσσαλικό» ...του κουκλοθεάτρου, έχει αναγνωριστεί παντού, εκτός από τον τόπο του. Εδώ πολεμά ακόμη τους δικούς του ανεμόμυλους...
Της Λένας Κισσάβου
Ως σύγχρονοι Δον Κιχώτες, πολεμάνε τους δικούς τους ανεμόμυλους, προκειμένου να κρατήσουν το όνειρό τους ζωντανό. Μοναδικά όπλα, το έργο τους, η αγάπη γι’ αυτό που κάνουν, αλλά και η αισιοδοξία τους που αντλείται από την επιτυχία της κατάκτησης να εδραιώσουν στην πόλη μας μια μορφή τέχνης που μερικοί την υποτιμούν ίσως γιατί απευθύνεται σε παιδιά!
Όμως τα παιδιά ήταν η αιτία που ξεκίνησαν το ταξίδι στον κόσμο του παραμυθιού και της κούκλας, αυτά ήταν και η αιτία που κράτησαν άσβεστο το πάθος τους τόσα χρόνια μέχρι σήμερα, αψηφώντας τις δυσκολίες ακόμη και όταν χρειαζόταν να πολεμήσουν ...γίγαντες. Από το 1984 τα έχουν δίπλα τους, είναι οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές τους που βρήκαν στο πρόσωπό τους το λόγο ύπαρξής τους. Μέσα στο εργαστήριό τους κατασκευάζουν την επόμενη παράσταση, κρατώντας την υπόσχεσή τους ότι δεν θα στερήσουν από τα παιδιά μία από τις ελάχιστες στιγμές στην καθημερινότητά τους που μπορούν ξεχαστούν στον κόσμο της μαγεμένης βασιλοπούλας, της Χιονάτης, του Πινόκιο, του παπουτσωμένου γάτου... Ο λόγος για τους ανθρώπους του κουκλοθιάσου «Τιριτόμπα» της Λάρισας, τους ανθρώπους πίσω από τις κούκλες, τους δημιουργούς μιας δύσκολης τέχνης, από τους ελάχιστους συνεχιστές μιας υποτιμημένης τέχνης στην Ελλάδα, αυτούς όμως που μπορούν να καυχώνται τουλάχιστον ότι ήταν οι πρώτοι που δημιούργησαν και εδραίωσαν ένα κουκλοθέατρο στη Λάρισα, το μοναδικό στη χώρα που λειτουργεί υπό τη σκέπη του Δήμου.
Η αυλαία μιας ιστορίας ανθρώπων που ενάντια σε αντίξοες συνθήκες κυνήγησαν το όνειρο, ανοίγει και ...κυρίες και κύριοι, οι άνθρωποι πίσω από τις κούκλες είναι ο κ. Κώστας Χατζηανδρέου και η κ. Σοφία Φουντζοπούλου.
ΜΑΓΝΗΤΟΣΚΟΠΟΥΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ!
Μας μιλούν για το εγχείρημά τους, από τις παραστάσεις τους στο ΟΥΗΛ ως ένας άγνωστος κουκλοθίασος, μέχρι και τις σημερινές, όπου «θαυμαστές» τους εξ Αθηνών, τις μαγνητοσκοπούν με κάμερες για να αντιγράψουν την τέχνη τους. Η επιτυχία τους είναι αναμφισβήτητη και έχει ξεπεράσει τα όρια όχι μόνο της Λάρισας αλλά και της χώρας μας, αφού πολλές φορές έχουν βραβευθεί από Υπουργεία διαφόρων χωρών και διεθνείς Οργανισμούς. Όμως ... «ουδείς προφήτης στον τόπο του», διότι φαίνεται ότι οι Λαρισαίοι θα τους αναγνωρίσουν τελευταίοι. Χρειάζεται ακόμη να πολεμήσουν για να κρατήσουν το δημιούργημά τους και να πείθουν ανθρώπους για το οφθαλμοφανές, για το σημαντικό έργο που προσφέρουν στον πολιτισμό της πόλης εδώ και χρόνια. Ο κ. Κώστας Χατζηανδρέου δηλώνει: «Πολεμάμε με ανεμόμυλους... Ακόμη και μετά από τόσα χρόνια δεν μπορούμε να πούμε ότι ο «Τιριτόμπα» σήμερα στηρίζεται από τον φορέα που αρχικά τον αγκάλιασε, απλά κάθε φορά επαφίεται στην καλή του θέληση...
Για παράδειγμα η νέα πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού Δήμου Λάρισας δεν έχει επισκεφθεί ακόμη το κουκλοθέατρο, για να δει τη δουλειά του».
Αντίστοιχα η κ. Σοφία Φουντζοπούλου συμπληρώνει: «Από τότε που δουλεύω στον Τιριτόμπα, νιώθω ότι πολεμάω για να κρατήσω το όνειρο. Το κουκλοθέατρο για μένα είναι ιδεολογία... είναι ένας έρωτας ανεκπλήρωτος που αν εκπληρωθεί θα σβήσει. Όταν ξεκινήσαμε βρήκαμε τον Δήμο Λάρισας συνοδοιπόρο στο όνειρο του καλλιτέχνη. Τον είδαμε να προάγει τον πολιτισμό χωρίς να παίζει τον ρόλο του προαγωγού. Κάποιοι πίστεψαν σε μας και δεν τους απογοητεύσαμε, αλλά χρειαζόμαστε αυτή την πίστη συνέχεια, έμπρακτα και όχι ζητιανεύοντας, αλλά αναγνωρίζοντας κάποιοι το έργο μας. Μέχρι και τέλος του 2006 τα πράγματα, με αγώνα βέβαια αλλά κυλούσαν ομαλά για το κουκλοθέατρο και για το 2007 ελπίζουμε οι ...κακές μάγισσες να μη βγουν από τα παραμύθια και να φέρουν τα πάνω κάτω. Ας ευχηθούμε να κρατήσουμε την αξιοπρέπειά μας σαν κουκλοθέατρο όπως έχουμε υποχρέωση απέναντι σε ένα τόσο καλό κοινό που είναι δίπλα μας και πάντα μας στηρίζει».
«ΚΟΤΖΑΜ ΑΝΔΡΑΣ ΠΑΙΖΕΙ ΜΕ ΤΙΣ ΚΟΥΚΛΕΣ»;
Δέχθηκε την αμφισβήτηση και τον χλευασμό, αλλά παράλληλα με την επιβράβευση και την αγάπη του κόσμου, όταν πρωτοξεκίνησε ν’ ανεβάζει παραστάσεις κουκλοθεάτρου, ο Κ. Χατζηανδρέου, στη Λάρισα. Κάποιοι δεν μπορούσαν να καταλάβουν γιατί το έκανε και κάποιοι του έδιναν συγχαρητήρια για την προσπάθειά του. «Κοτζάμ άνδρας παίζει με τις κούκλες;» ήταν το ερώτημα κάποιου, που έβλεπε αυτόν τον παράξενο τύπο να ασχολείται με την ψυχαγωγία των παιδιών και το κουκλοθέατρο. «Σπουδαγμένος» άνθρωπος (σπούδασε και δούλευε ως γραφίστας), δεν μπορούσαν να διανοηθούν γιατί επέλεξε να φτιάξει μια κινητή σκηνή κουκλοθεάτρου και να τρέχει σε πλατείες και χωριά για να διασκεδάσει τον κόσμο. Ο ίδιος θα πει σήμερα: «Δεν υπάρχει «γιατί» σε αυτά. Δεν υπάρχει αιτία. Τότε ήταν μια άλλη εποχή, οι άνθρωποι πορεύονταν στη ζωή με οδηγό τα όνειρά τους, με αυτό που ήθελαν να κάνουν πραγματικά, αυτό που τους εξέφραζε. Ήταν πιο βουκολικά τα πράγματα τότε και πιο ανοιχτή η κοινωνία. Ήταν η εποχή που μπορούσες να ονειρευτείς και δεν σε ένοιαζε πού θα καταλήξεις κι αυτό είχε τη γοητεία του. Έτσι ξυπνάς ένα πρωί και ξεκινάς...».
Το 1984, σε μια παράσταση του Κώστα Χατζηανδρέου στο «Γαλαξία», στη Λάρισα, χρειάστηκε να ανεβεί κάποιος βοηθός στη σκηνή και αυτή ήταν η Σοφία Φουντζοπούλου, η οποία από τότε ...δεν ξανακατέβηκε και συμπορεύτηκε μαζί του. Βάπτισαν μαζί το νέο σχήμα, με το όνομα «Τιριτόμπα», εμπνευσμένοι από ένα βαλκανικό τραγούδι. Το νόημα της λέξης είναι νότες ενός φανταστικού πενταγράμμου. Άρχισαν τις περιοδείες και με τα λιγοστά έσοδα από αυτές αγόραζαν νέο εξοπλισμό και υλικά για το επόμενο έργο. Κατάφεραν όχι μόνο να γίνουν αποδεκτοί από τον κόσμο αλλά και περιζήτητοι. Μάλιστα σε κάποιες πόλεις όπου έπαιζαν τους ζητούσαν να μείνουν περισσότερο ή τους ζητούσαν να ανεβάζουν πολύ συχνά παραστάσεις, με αποτέλεσμα να δημιουργήσουν μόνιμες κουκλοθεατρικές σκηνές, όπως στον Τύρναβο, στο Μεταξοχώρι ακόμη και στα Χανιά Κρήτης. Σημαντική στήριξη εκείνη την εποχή έτυχαν και από τη ΝΕΛΕ, ενώ αργότερα το 1989 εκδηλώθηκε και το ενδιαφέρον του Δήμου Λάρισας να στεγάσει τη δράση τους και να βοηθήσει στην ανάπτυξή του κουκλοθιάσου και του κουκλοθεάτρου στη πόλη κατ’ επέκταση. Τότε μετατρέπεται σε Δημοτικό πλέον κουκλοθίασο Λάρισας.
«Βοήθησέ τους και θα τα καταφέρουν να δείξουν σημαντικό έργο...», ήταν η φράση του τότε δημάρχου Αρ. Λαμπρούλη, για τον «Τιριτόμπα», σε έναν αντιδήμαρχο όταν συζητούσαν το θέμα του κουκλοθεάτρου.
«Κάποιοι άνθρωποι πίστεψαν σε μας και γι’ αυτό μπορούμε να είμαστε εδώ ακόμη σήμερα», υποστηρίζει ο κ. Χατζηανδρέου, αναφερόμενος σε αντιδημάρχους μέχρι και υπαλλήλους διαφόρων τμημάτων του Δήμου Λάρισας. Ακόμη και σήμερα δημοτικοί υπάλληλοι άλλων αρμοδιοτήτων, προσφέρουν τη βοήθειά τους και με τον τρόπο τους υποστηρίζουν το έργο και τη συνέχεια του «Τιριτόμπα», για να μη λείψει από τα παιδιά ούτε μία παράστασή του. Επίσης το ότι διατηρείται μέχρι σήμερα ο κουκλοθίασος, οφείλεται και στο γεγονός ότι δεν αντιγράφει κανέναν, υποστηρίζει ο κ. Χατζηανδρέου τονίζοντας συγκεκριμένα: «Δεν είναι ετοιματζίδικο το κουκλοθέατρο, γι’ αυτό και κρατιέται. Είμαστε δημιουργοί από την κατασκευή της κούκλας μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια στη βελονιά του κουστουμιού της και του στησίματος του σκηνικού. Επίσης τα έργα που επιλέγουμε ν’ ανεβάσουμε είναι δική μας διασκευή κλασικών παραμυθιών. Το στοιχείο που χαρακτηρίζει τις παραστάσεις είναι ότι εμφανιζόμαστε μαζί με τις κούκλες στη σκηνή, για να δείξουμε ότι αυτό που παρουσιάζουμε είναι ψέμα, είναι παραμύθι. Η επιτυχία φαίνεται όταν τελικά πετυχαίνεις οι θεατές να παρακολουθούν τους ήρωες – τις κούκλες στη σκηνή και όχι εμάς που τις κινούμε».
Η ΠΡΩΤΗ ΚΟΥΚΛΟΣΚΗΝΗ
Η πρώτη σκηνή κουκλοθεάτρου στην πόλη έγινε μετά από χρόνια στο «Μύλο του Παππά», το 1995. Είχαν στηθεί πάγκοι για καθίσματα στην αίθουσα της σκηνής και το εργαστήριο κατασκευής κούκλας και σκηνικών μεταφέρθηκε στο υπόγειο του μικρού κτίσματος που τους είχε δοθεί. Ήταν όμως αρκετό για να στεγάσει ένα μεγάλο και χρόνιο όνειρο, μια κουκλοσκηνή! Η Λάρισα τότε εδραίωσε ένα σημαντικό στοιχείο του πολιτισμού της. Ήταν η πρώτη πόλη στην Ελλάδα που είχε δημοτική κουκλοσκηνή. Στην πορεία τους οι δύο συντελεστές σπούδασαν στο Πανεπιστήμιο Ηθοποιίας και Κουκλοθεάτρου της Πολωνίας, μιας χώρας με παράδοση σε αυτή την τέχνη. Έχουν εκπροσωπήσει το Δήμο Λάρισας σε πολλά φεστιβάλ και διεθνείς συναντήσεις κουκλοθεάτρων σε χώρες όπως Τουρκία, Πακιστάν, Πολωνία, Ιράν, Σερβία, Ιταλία, Σλοβενία, Γερμανία, Βουλγαρία, Λίβανο, κ.α. Η Σοφία θυμάται ότι σε κάποιες χώρες όπως στο Πακιστάν, τους υποδέχονταν λέγοντας «ήρθαν τα ξαδέρφια του Μεγάλου Αλεξάνδρου»! «Μπήκαμε στη διεθνή κοινωνία κουκλοθεάτρου, μετρήσαμε τις δυνάμεις μας, αποσπάσαμε διακρίσεις (βραβεία σκηνοθεσίας, ηθοποιίας κ.ά.), διαπιστώνοντας με θαυμασμό ότι στα άλλα κράτη όλη η κοινωνία στηρίζει αυτή την τέχνη και η οργάνωση για την ανάδειξή της είναι αξιέπαινη», αναφέρει ο κ. Χατζηανδρέου.
Επί δέκα χρόνια εκπροσωπούσαν τη Λάρισα και τη χώρα μας γενικότερα στο εξωτερικό. Οι μνήμες τους πολλές, αλλά το σημαντικότερο οι γνώσεις που απέκτησαν έφεραν την εξέλιξη στην πορεία ανάπτυξης του κουκλοθεάτρου, συμπληρώνοντας νέα στοιχεία.
«Η περιήγηση δεν τελειώνει ποτέ και τελικά καταλάβαμε ότι το ταξίδι ήταν εδώ... Ήταν η συνεχής εξέλιξή μας στη Λάρισα» τονίζει ο κ. Χατζηανδρέου.
Σήμερα προχωρούν με φαντασία στον κόσμο του μαγικού και με όσους τους το αναγνωρίζουν, όπως λέει η κ. Σοφία Φουντζοπούλου, και καταλήγει: «Η τέχνη είναι ανυπάκουη, ανατρεπτική, κι αν δεν έχει αυτά τα στοιχεία δεν υπάρχει. Την εξουσία την φοβίζει αυτό. Η στήριξή της δεν είναι αυτή που θα έπρεπε και δεν είναι ένα πρόβλημα που συναντάμε μόνο στη δική μας πόλη... Αν η φαντασία δεν μπορεί να ανέβει στην εξουσία, ας την αφήσουμε τουλάχιστον να χρωματίζει το μέλλον μας».

Δεν υπάρχουν σχόλια: